پایگاه فرهنگی مذهبی ودا
آخرین اخبار روز مطالب مذهبی سیاسی اقتصادی شهدا رهبری مهدویت اندیشه تاریخ و انقلاب دین اخلاق فرقه شناسی امام حسین امام زمان روزنامه و...
Friday, 19 July , 2019
  پرینتخانه » تاریخ و انقلاب تاریخ انتشار : ۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۱۱:۱۸ | ارسال توسط :

مقاله طلبه و حوزه انقلابی از طلاب تا مسئولین (طلاب بخوانند)

حوزه-انقلابی

چکیده :

رشد و تعالی جامعه وظیفه ای  است که در قرآن و سنت و سیره علما ، بر عهده طلاب گذاشته شده است. این وظائف نیازمند انقلابی شدن و ماندن حوزه و طلاب است. برای انقلابی شدن طلاب وظائفی متوجه طلاب و وظائفی متوجه مسئولین و بزرگان حوزه است. تحصیل ، تهذیب ، دشمن ستیزی ، حضور در صحنه های اجتماعی بخشی از وظائف طلبه انقلابی و برنامه ریزی ، هدایت ، رفع تبعیض ، پرهیز از انحصار گرایی و الگو دهی برخی از وظائف مسئولین حوزه است.  

کلمات کلیدی :

حوزه ، طلبه ، انقلاب ، مسئولین

مقدمه :

تحصیل در حوزه های علمیه و یادگیری و آموزش معارف اسلامی یکی از دستورات خداوند در قرآن است . خداوند در قرآن کریم می فرماید:

وَ ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّهً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُون‏

 که عده باید به تفقه در دین بپردازند و با برگشتن در میان قوم خویش آنان را نسبت به امور دینی تذکر دهند.

در کنار این آیه حدیث مشهوری هم وجود دارد که علما وارثان انبیا هستند

أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَهُ الْأَنْبِیَاءِ وَ ذَلِکَ أَنَّ الْأَنْبِیَاءَ لَمْ یُوَرِّثُوا دِینَاراً وَ لَا دِرْهَماً وَ إِنَّمَا وَرَّثُوا أَحَادِیثَ مِنْ أَحَادِیثِهِمْ فَمَنْ أَخَذَ بِشَیْ‏ءٍ مِنْهَا فَقَدْ أَخَذَ حَظّاً وَافِراً فَانْظُرُوا عِلْمَکُمْ هَذَا عَمَّنْ تَأْخُذُونَهُ فَإِنَّ فِینَا فِی کُلِّ خَلَفٍ عُدُولًا یَنْفُونَ عَنْهُ تَحْرِیفَ الْغَالِینَ وَ انْتِحَالَ الْمُبْطِلِینَ وَ تَأْوِیلَ الْجَاهِلِینَ.

و این ارث از نوع ارث مالی مرسوم نیست بلکه این ارث ، جنبه معنوی دارد و علما وظیفه انبیا که هدایت بشریت است را به ارث می برند.

سیره علمای اسلامی هم نشان می دهد که همواره خود را مسئول آشنایی مردم با دین مبین اسلامی و معارف الهی می دانستند.

با توجه به قرآن و سنت و سیره علما ، یک طلبه زمانی که وارد حیطه طلبگی می شود باید در تمام لحظات طلبگی خود به این نکته توجه داشته باشد که هر حرفی که از استاد خود یاد میگیرد و هر کلمه ای که به معلوماتش اضافه می شود ، پله ای از نردبانی است که باید بوسیله ان قوم خود و مردم جهان را به تعالی برساند.

رسیدن به این تعالی نیاز مند انقلابی بودن طلبه است.

طلبه انقلابی

مقام معظم رهبری نیز در جمع طلاب حوزه های علمیه تهران ، هدایت فکری ، هدایت سیاسی و بصیرت افزایی و راهنمایی و حضور در عرصه خدمات اجتماعی را سه وظیفه عمده روحانیت بر شمردند.

برای رسیدن به وظائف و اهداف طلبگی به طور حتم اولین وظیفه طلبه یادگیری معارف اسلامی است. البته یادگیری معارف اسلامی ، منحصر در دروس متعارف حوزه نیست و یک طلبه باید با مشورت گرفتن و بررسی نیاز ها و علاقه مندیش در این مسیر با تدوین یک برنامه ، و مخصوصا توجه به علوم و کتبی که در برنامه مرسوم حوزه وجود ندارد ، خود را برای انجام وظائف سه گانه طلبگی آماده کند.

در دروس متعارف حوزه ، ادبیات عرب ، فقه و اصول فقه محوریت اصلی برنامه های درسی را به خود اختصاص داده اند. هرچند برنامه هایی در حوزه های علمیه خواهران و نظام جدید حوزه برای تغییر این محوریت در نظر گرفته شده است اما باز هم نگاه اصلی حوزه در ساختار آموزشی به این علوم است. هر چند ادبیات عرب نقش ابزاری دارد و فقه چنان وسعتی دارد که می تواند طلبه را به اهداف سه گانه خود برساند اما متاسفانه به دلائل مختلف خروجی که باید از این دروس به دست بیاید با انچه اتفاق می افتد خیلی خیلی متفاوت است. کمتر پیش می آید که یک طلبه در دروس صرف و نحو خود ، شبهات کلامی را تحلیل کنند و یا نکات تفسیری را بررسی کنند.

یا به عنوان مثال کمتر پیش می آید که یک طلبه در دروس فقه خود به این نتیجه برسد که می تواند با این نکاتی که یاد گرفته است ، مسائل روز معاملات یا موضوعات حکومت اسلامی را تحلیل کند.

این ناکار آمدی به کنار ، متاسفانه طلاب با علومی مانند ، منبع شناسی ، رجال ، علوم حدیث و تفسیر نیز بسیار کم آشنا میشوند. از همه این علوم مهجور تر ، بحث تاریخ اسلام و تاریخ انقلاب است. تاریخ که بسیار هم مورد تاکید قرآن و هم مورد تاکید اهل بیت و هم مورد تاکید علما و رهبر انقلاب است ، در حوزه هیچ جایگاهی ندارد.

در کنار این کمبود ها بسیاری از مهارت ها هم در حوزه نیاز است که باز در برنامه های عمومی نیست هرچند در موسسات تخصصی و برنامه های جنبی این مهارت ها مورد توجه قرار میگیرد. یکی از مهم ترین این مهارت ها و شاید بتوان گفت علوم حتی زبان ها خارجی و تبلیغ بین الملل است.

یک طلبه زمانی که با چشمی باز نسبت به افق پیش رویش و کمبود ها و نارسایی های سیستم آموزشی ، وارد حوزه شود می تواند در مورد این کاستی ها اقدامات انجام دهد و به مرور این نقصان ها را برای خود برطرف کند.

نکته دیگری که یک طلبه نباید به هیچ وجه از آن غافل شود ، تزکیه و اخلاق است. مدرک گرایی ، دانشگاهی شدن سیستم انتخاب و حذف و… دروس ، فضاهای تسامح گرای در ظاهر مذهبی و متاسفانه بی تقوایی بعضی از تحصیل کرده های حوزوی و بالاخره سطح فرهنگی مناطق و اقوام و خانواده ها ، عواملی هستند که می توانند یک طلبه را از مسیر تزکیه و اخلاق دور کند.

توجه به سیره معصومین و سیره علماء مخصوصا در بعد تزکیه و تقوا از نیاز های یک طلبه انقلابی است. مخصوصا زمانی که دشمن خود را موجه و مهربان و متخلق نشان میدهد و جبهه اسلام و تشیع و مخصوصا نیروهای انقلابی را تندرو و خشن و افراطی و بی اخلاق.

باید توجه داشت که نشاط و شادی جوانی نباید عاملی شود برای ناهنجاری های اخلاقی. برای مراقبت از این مسیر یکی از نکات بسیاری مهم ، داشتن استاد اخلاق انقلابی است . گاهی انتخاب اساتید اخلاقی که به دلائل مختلف ، نقش مشهود انقلابی ندارند و در مسائل روز صاحب نظر نیستند می تواند ، تاثیر برعکس بر سیره اخلاقی طلبه بگذارد و طلبه انقلابی را تبدیل کند به یک طلبه گوشه گیر و غریب نسبت به جامعه.

مسئله دیگر در سیره طلبه انقلابی اجتماعی بودن و در صحنه بودن طلبه است. با توجه به برنامه فشرده آموزش و وسعت علوم مورد نیاز طلبه و در مواردی نیز نیاز مالی طلبه و … ممکن است یک طلبه از اجتماع فاصله بگیرد و حضور پویایی در صحنه ها و تجمع ها و در کل در اجتماع نداشته باشد.

طلبه انقلابی باید علاوه بر دقت در برنامه ریزی درسی ، حضور متناسبی و کافی در مسائل اجتماعی و صحنه ای انقلابی نیز داشته باشد.

البته در این زمینه نیز باید مراقب افراط  و تفریط بود . حضور نا عالمانه در صحنه های نیز می تواند به انداز عدم حضور و حتی بیشتر از عدم حضور در صحنه های انقلابی و اجتماعی مضر باشد.

تحلیل یکی دیگر از نیاز های طلبه انقلابی است. گاهی تحلیل برگفته از علم شخص است و گاهی باید از اساتید متقی و بصیر در تحلیل مسائل روز استفاده کرد. اما در هر صورت یک طلبه انقلابی باید از مسائل روز آگاه باشد و تحلیل مسائل را نیز مورد توجه قرار دهد.

دشمن شناسی نیز باید همواره مورد توجه طلبه انقلابی باشد. دشمن شناسی به معنای صرف شناخت اشخاص نیست بلکه یک طلبه انقلابی باید با تفکر و جریان جبهه باطل آشنا شود. اگر دشمن شناسی در اشخاص منحصر شود با تغییر شخص ، دشمن شناسی دچار تزلزل و غفلت میشود. در دشمن شناسی شناخت جبهه نفاق نیز بسیار ضروری است.

نشناختن جبهه نفاق در موارد منجر به جذب در این میان این افراد می شود. جبهه نفاق به گواه قرآن و گواه تاریخ ، همواره خود را ظاهر الصلاح نشان می دهد و این ظاهر سازی ، لغزش طلاب را بیشتر می کند. خوارج و گروهک فرقان از تجربه های تاریخی و تلخ این لغزش ها هستند.

اما در اخر یکی از نکاتی که می تواند مسیر رشد و تعالی یک طلبه انقلابی را کُند کند و یا حتی متوقف کند ، توجه بیش از حد به الگو های نامناسب و کاستی ها و تبعیض های موجود در فضای طلبگی است. متاسفانه این نکته قابل انکار نیست که در محیط های حوزه و حتی در میان برخی از بزرگان حوزوی اشکالاتی وجود دارد . این اشکالات نباید طلبه انقلابی را از ادامه مسیر باز دارد و یا سرعت رشد او را کُند کند.

نگاه طلبه انقلابی باید به مسیر و بزرگان بصیر باشد و نقصان ها عامل تلاش بیشتر خود بداند و از ادامه مسیر دلسرد نشود زیرا این مسیر هم ثمرات بزرگی را به همراه داشته است و هم آینده تضمین شده خواهد داشت.

حوزه انقلابی

باید توجه داشت که بطور حتم برای داشتن حوزه ای انقلابی و طلبه ای انقلابی ، صرفا توجه طلبه و هوشیاری طلبه کافی نیست و نقش مسئولین ، بزرگان و ارگان های مربوط به امور طلاب بسیار مهم است.

مرکز مدیریت حوزه های علمیه سراسر کشور می تواند با برگزاری دوره های مختلف برای اساتید و کادر معاونین و مدیران مدارس علمیه نقش مهمی در انقلابی سازی حوزه داشته باشد. گاهی لازم است اساتید از روزمرگی علوم و کتب خارج شوند و با فضا امروزی و تقابل ها و وظائف جهان تشیع آشنا شوند. این آشنایی ها می تواند با برگزاری جلسات بصیریتی ، علمی و مهارتی انجام گیرد. اگر اساتید حوزه های علمیه همانطور که در علوم خود تواند هستند در مسائل روز نیست اگاه باشند ، طلبه ها را بهتر می توانند رشد دهند. البته در همین دوره می توان نسبت به شناسایی اساتید منفعل و حتی متاسفانه مخالف نیز اقدام کرد. اگر استادی با انقلاب و انقلابی بودن بیگانه باشد به طور حتم نمی تواند طلبه ای انقلابی تعلیم دهید و حتی بعید نیست که طلبه ای معاند در دل این تعالیم خارج شود.

وظائف سه گانه طلبگی باید درسیره بزرگان و اساتید و کارد حوزه های علمیه نیز مشهود باشد. بطور مثال اگر کارد مدیریتی حوزه ای نسبت به تقویم انقلابی ایران غافل باشد ، این غفلت نقش مهمی در تزلزل طلاب در مسیر انقلابی شدن خواهد داشت.

تجهیز نرم افزاری و فکری مدارس علمیه یکی دیگر از مسائل مهمی است که باید در برنامه های مسئولین قرار بگیرد.

اگر معاونت تهذیب حوزه و بسیج طلاب حوزه های علمیه نسبت به برنامه ریزی هدفمند و مستمر برای حوزه های علمیه اقدام لازم را داشته باشند مسیر تعالی طلاب انقلابی تسریع چشم گیری در رشد طلاب ایجاد خواهد کرد.

بسیج طلاب با طراحی تقویم انقلابی و تغذیه فکری طلاب انقلابی ، آشنایی آنها با اهداف انقلاب ، اشنایی با فعالیت های مخالفین ، اشنایی طلاب مستعد با هجمه های بومی مناطق و تعلیم آنان برای مواجه و … ، می تواند انقلاب را در حوزه های علمیه زنده نگه دارد.

در نقطه مقابل اگر سازمان بسیج طلاب ، به مکانی منفعل و بی تفاوت و بی برنامه تبدیل شود و صرفا به ارائه گزارش های نادرست برای بقای سازمانی خود اقدام کند ، ضربه ای غیر قابل جبران خواهد بود و ظلمی نابخشودنی

معاونت تهذیب حوزه های علمیه نیز با تدوین و مدیریت برنامه های اخلاقی و تهذیبی حوزه های علمیه می تواند نقش به سزایی در رشد و تزکیه طلاب داشته باشد.  تدوین برنامه هدفمند اخلاقی ، آشنا کردن طلاب به سیره علما و کتب معتبر اخلاقی و سیره اهل بیت از برنامه هایی است که معاونت تهذیب حوزه نباید از آن غافل باشد.

ایجاد فضای همدلی و اتحاد در میان طلاب حوزه های مختلف یکی دیگر از وظائف مهم مدیران و متولیان حوزه های علمیه به شمار می آید.

برگزاری مراسم های مشترک در میان حوزه های مختلف با هدف آشنایی طلاب با یکدیگر و رفع فضای انحصار طلب و تبعیض خیز حوزه ها می تواند ، یکی دلی لازم و اتحاد انقلابی را در حوزه ها رشد دهد.

در نقطه مقابل نگاه انحصار طلبانه حوزه و تبعیض های معنوی و مادی در حوزه های علمیه که بطور حتم از چشم طلاب دور نمی ماند می تواند نقش مخربی در روحیه انقلابی طلاب داشته باشد.

بهره مندی بی دلیل عده ای از طلاب از امکانات مادی و معنوی و محرومیت طلاب دیگر هم هویت طلاب انقلابی را با بحران رو به رو می کند و هم اعتماد لازم درمیان مسئولین و طلاب را از بین می برد.

برگزاری جلسات آزاد اندیشی و گفتگوهای بدون تعارف مسئولین وبزرگان حوزه با طلاب نیز در انقلابی ماندن حوزه ها و طلاب بسیار موثر است.

در آخر نیز باید مسئولین حوزوی نیز انقلابی بودن خود را نه صرفا در سابقه و تاریخ خود بلکه در حضور و فعالیت مستمر خود در جریانات انقلابی الگویی برای طلاب خود قرار دهند.

اگر طلاب به این تصور برسند که انقلابی بودن صرفا یک وسیله است برای رسید به منصب و قدرت و مکنت دنیوی و با رسیدن به این اهداف روحیه انقلابی خاموش می شود و علت این تصور اگر سیره و عملکرد بزرگان حوزه باشد ، رخنه ای که در محیط حوزه ایجاد می شود هم فضا را برای هجوم شبهات و وسوسه های خناسین باز می کند و هم مسیر انقلابی شدن و انقلابی ماندن را با غبار منحرف کننده رو به رو می کند.

با توجه به مطالب بالا میتوان چینن نتیجه گیری کرد که اگر طلاب نسبت به اهداف خود هوشیار باشند و مسئولین نیز این اهداف همواره مورد توجه خود قرار دهند و نگاهی جامع و بصیر همراه با تقوا به مسئولیت خود و طلاب داشته باشن و اگر طلاب سختی ها و نقصان ها را مانع پیشرفت خود قرار ندهند با استفاده از تعالیم اهل بیت و درس گرفتن از تاریخ و بیداری نسبت به دشمن ، حوزه و حوزویان می توانند انقلاب اسلامی ایران را در پرتو تعالیم تشیع ، صادر و زمینه ساز ظهور امام زمان باشند.

منابع :

  • قرآن کریم
  • صفار ، محمد بن حسن ، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد صلی الله علیهم
  • صفائی حائری ، علی . روحانیت و حوزه
  • منشور روحانیت
  • بیانات رهبری در جمع بعضی مدیران ، اساتید و طلاب حوزه های علمیه تهران
|
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.